vademecum kadrowego, składki ZUS, zasiłki, wynagrodzenia, urlopy, bhp
lupa
A A A

Czas pracy - wybrane zagadnienia - Dodatek do Gazety Podatkowej nr 87 (2066) z dnia 30.10.2023

Ruchomy czas pracy stosowany rotacyjnie

Firma planuje wprowadzić w centrali ruchomy czas pracy przewidujący rozpoczynanie pracy między 630 a 930. W dziale handlowym, w którym zatrudnione są dwie kasjerki, zawsze jedna z nich musi rozpocząć pracę o 800. Jak rozwiązać ten problem aby żadna nie uznała, że jest nierówno traktowana?

Dla stanowiska kasjera można zastosować ruchomy rozkład czasu pracy terminowo (np. rotacyjnie).

Organizacja czasu pracy w zakładzie należy do prerogatyw pracodawcy, który powinien co najwyżej skonsultować jej rodzaj z reprezentantami załogi (por. art. 22 § 1 K.p., art. 1042 § 1art. 150 § 1-3 K.p. oraz m.in. wyroki SN z 25 marca 1977 r., sygn. akt I PRN 5/77, OSP 1978/12/218 i z 21 marca 2014 r., sygn. akt II PK 174/13). Jak stanowi pierwszy z ww. przepisów, przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się bowiem do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę. Na tym ostatnim ciąży zaś powinność organizowania pracy w sposób zapewniający pełne wykorzystanie czasu pracy, jak również osiąganie przez pracowników, przy wykorzystaniu ich uzdolnień i kwalifikacji, wysokiej wydajności i należytej jakości pracy (art. 94 pkt 2 K.p.). Natomiast przestrzeganie czasu pracy ustalonego w zakładzie pracy jest jednym w podstawowych obowiązków pracownika (art. 100 § 2 pkt 1 K.p.).

Pracodawca ma do wyboru kilka systemów i rozkładów czasu pracy, z których wprowadza optymalne dla potrzeb zakładu. Najpopularniejsze systemy czasu pracy to podstawowy i równoważny. Pierwszy nie jest wymieniony w przepisach kodeksowych z nazwy, lecz opiera się na normach czasu pracy bez modyfikacji, tj. 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym (art. 129 § 1 K.p.). Drugi pozwala na wydłużenie wymiaru dobowego do 12, 16, a nawet 24 godzin, przy zachowaniu przeciętnej normy średniotygodniowej (art. 135-137 K.p.). Rozkład czasu pracy jest natomiast pojęciem węższym i określa ostateczną organizację czasu pracy pracownika, która w określonych okolicznościach podlega dopuszczonym w przepisach modyfikacjom, w tym możliwości stosowania:

  • nie więcej niż jednej przerwy w pracy w ciągu doby, trwającej nie dłużej niż 5 godzin w ramach systemu przerywanego wprowadzonego w okolicznościach i trybie wskazanych w art. 139 K.p.,
  • indywidualnego rozkładu czasu pracy w ramach stosowanego systemu czasu pracy (art. 142 K.p.),
  • tzw. ruchomego rozkładu czasu pracy (art. 1401 K.p.).

Ruchomy rozkład czasu pracy polega na ustaleniu różnych godzin rozpoczynania pracy w dniach, które zgodnie z tym rozkładem są dla pracowników dniami pracy albo przedziału czasu, w którym pracownik decyduje o godzinie rozpoczęcia pracy w dniu, który zgodnie z tym rozkładem jest dla pracownika dniem pracy. W rozkładzie tym ponowne wykonywanie pracy w tej samej dobie nie stanowi pracy w godzinach nadliczbowych (art. 1401 § 1-2 i § 4 K.p.).

Pracodawca z pytania zamierza wprowadzić drugi z wymienionych wariantów rozkładu ruchomego, co leży w jego kompetencjach. Warto tu jedynie przypomnieć, iż nie może przez to naruszyć przysługujących pracownikom odpoczynków, tj. dobowego i tygodniowego (art. 1401 § 3 K.p.), co jednak nie wydaje się tu zagrożone oraz powinien powyższego dokonać w formalnie wymagany sposób.

Zasadniczo systemy i rozkłady czasu pracy ustala się w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy albo w obwieszczeniu, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu pracy (art. 150 § 1 K.p.). Od powyższego istnieją jednak wyjątki, wśród których wymieniono rozkład ruchomy. Otóż ustala się go:

  • w układzie zbiorowym pracy lub w porozumieniu z zakładowymi organizacjami związkowymi; jeżeli nie jest możliwe uzgodnienie treści porozumienia ze wszystkimi zakładowymi organizacjami związkowymi, pracodawca uzgadnia treść porozumienia z organizacjami związkowymi reprezentatywnymi w rozumieniu art. 253 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 854), z których każda zrzesza co najmniej 5% pracowników zatrudnionych u pracodawcy, albo
  • w porozumieniu zawieranym z przedstawicielami pracowników, wyłonionymi w trybie przyjętym u danego pracodawcy - jeżeli u pracodawcy nie działają zakładowe organizacje związkowe (art. 150 § 3 K.p.).

Dodajmy, że rozkład ruchomy może być też stosowany na pisemny wniosek pracownika, niezależnie od ustalenia takich rozkładów czasu pracy w trybie określonym w art. 150 § 3 K.p. (art. 150 § 5 K.p.).

Pracodawca nie ma obowiązku stosowania jednolitych systemów/rozkładów czasu pracy, lecz może wprowadzić rozmaite, co powinno być przedmiotem postanowień ww. aktów wewnętrznych, a niekiedy umów o pracę (problematykę tę pomijamy, gdyż nie dotyczy omawianego przypadku). Skoro tak, to w celu zapewnienia wymogów z pytania, mógłby wprowadzić rozkład ruchomy względem wszystkich pracowników centrali, za wyjątkiem kasjerów w dziale handlowym, którzy byliby objęci klasycznym systemem podstawowym od 800 do 1600. Może jednak też przykładowo zaproponować stosowanie wobec nich rozkładu ruchomego rotacyjnie, zapewniając obsługę w wymaganych godzinach. Nie powinno spotkać się to z odmową reprezentacji pracowniczej, gdyż jest uzasadnione potrzebami zakładu. Obali też ewentualny zarzut nierównego traktowania w zatrudnieniu, choć jest on w omawianej sytuacji dyskusyjny. Jest zasadny m.in. gdy pracodawcy można przypisać stosowanie mniej korzystnych warunków zatrudnienia (ta przesłanka wymagałaby przyjęcia, że dana organizacja pracy jest korzystniejsza) w szczególności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony, zatrudnienie w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy (art. 183a § 1 K.p.).

Przykład

Przyjmujemy założenia z pytania oraz dodatkowo zakładamy, że pracodawca w centrali stosuje system podstawowy oraz rozkład pracy od 800 do 1600. Nie jest on objęty układem zbiorowym pracy, a w zakładzie nie działa organizacja związkowa. Na początku września 2023 r. pracodawca przeprowadził wybory przedstawicieli pracowników, a w dniu 15 września br. zawarł z nimi porozumienie o treści:

"(...) Pracowników Centrali obowiązuje system podstawowy od poniedziałku do piątku oraz od 1 października 2023 r. organizacja ruchoma, w której o godzinie rozpoczęcia pracy w dniu, który zgodnie z rozkładem jest dla pracownika dniem pracy, decyduje pracownik. Pracę należy rozpocząć w przedziale od 630 do 930 i wykonywać nieprzerwanie przez 8 godzin, a w razie zatrudnienia na cześć etatu, proporcjonalnie do tej części. Nie dotyczy to kasjerów zatrudnionych w dziale handlowym, którzy rozpoczynają pracę o 800, a organizację ruchomą stosują co drugi miesiąc w danym roku kalendarzowym, naprzemiennie, co zapewni obsługę stanowiska każdego dnia od 800; szczegółowych ustaleń w sprawie kolejności stosowania rozkładu ruchomego w poszczególnych miesiącach mogą dokonywać samodzielnie. (...)".

Porozumienie nie narusza przepisów prawa.

 Jeśli nie znalazłeś informacji, której szukasz,
wejdź do serwisu
www.CzasPracy.pl » 
Więcej w zasobach płatnych

Serwis Głównego Księgowego

Gazeta Podatkowa

Terminarz

czerwiec 2024
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
2
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
18
19
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXII
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
KODEKS PRACY, Prawo Pracy
UMOWA O PRACĘ - druk, przykład. Wypowiedzenie (rozwiązanie) umowy o pracę.
Wszystko o urlopach pracowniczych - wypoczynkowy, bezpłatny, macierzyński, szkoleniowy
Przydatne linki
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • niezbędnego zapewnienia prawidłowego działania Serwisów (utrzymania sesji),
  • realizacji funkcjonalności ułatwiających obsługę Serwisu,
  • dopasowania reklam w serwisach społecznościowych,
  • analizy statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
  • zbierania i przetwarzania danych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych i klientów reklamowych oraz do śledzenia użytkowników, kliknięć i konwersji wyświetlanych reklam.
Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z Serwisu, w celu administrowania Serwisem, dostosowania treści Serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika Serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z Serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych
  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy.

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora.

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda.

    Aby móc realizować cele:
    - zapamiętania Pani/Pana decyzji w Serwisach w zakresie korzystania z dostępnych opcjonalnie funkcjonalności,
    - analiz statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
    - dopasowania reklam w serwisach społecznościowych,
    - wyświetlania spersonalizowanych reklam produktów własnych i klientów reklamowych oraz do śledzenia użytkowników, kliknięć i konwersji wyświetlanych reklam w związku z odwiedzaniem niniejszego Serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych.

Potrzebna jest Nam Pani/Pana dobrowolna zgoda na zapisy w plikach cookies w celach realizacji powyższych celów.
W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na zapisywanie informacji w plikach cookies przez kliknięcie przycisku „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody. Istnieje możliwość skorzystania z „ustawień zaawansowanych” plików cookies w celu określenia indywidualnych zgód na zapis wybranych plików cookies realizujących wybrane cele.