vademecum kadrowego, składki ZUS, zasiłki, wynagrodzenia, urlopy, bhp
lupa
A A A

Zwolnienia indywidualne i grupowe z przyczyn niedotyczących pracownika - Dodatek nr 10 do Ubezpieczeń i Prawa Pracy nr 10 (532) z dnia 10.05.2021

ROZWIĄZYWANIE STOSUNKU PRACY Z PRZYCZYN NIEDOTYCZĄCYCH PRACOWNIKÓW PRZEZ PRACODAWCĘ NIEOBJĘTEGO USTAWĄ O ZWOLNIENIACH GRUPOWYCH

Pracodawca, który zatrudnia mniej niż 20 pracowników (tzw. "mały pracodawca"), nie jest zobligowany do stosowania ustawy o zwolnieniach grupowych. Bez względu na przyczyny rozwiązywania umów jest zatem zobowiązany stosować ogólną procedurę zwolnień oraz przepisy ochronne wynikające z Kodeksu pracy oraz innych ustaw, w tym m.in.:

  • dotyczące konsultacji związkowej wypowiedzenia umów na czas nieokreślony (art. 38 K.p.),
  • ochrony:
    • pracownika w wieku przedemerytalnym (art. 39 K.p.),
    • w czasie urlopu pracownika, a także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia (art. 41 K.p.),
    • podczas ciąży i urlopów związanych z rodzicielstwem (art. 177 § 1 i 5, art. 1821g, art. 1823 § 3, art. 183 § 2 K.p., art. 1868 K.p.),
    • między dniem doręczenia pracownikowi karty powołania do czynnej służby wojskowej a jej odbyciem (art. 118 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej - Dz. U. z 2021 r. poz. 372),
  • uzyskania zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej na wypowiedzenie stosunku prawnego ze wskazanym uchwałą zarządu jego członkiem lub z inną osobą wykonującą pracę zarobkową będącą członkiem danej zakładowej organizacji związkowej, upoważnioną do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy (art. 32 ustawy o związkach zawodowych).

Nie ma natomiast obowiązku wypłacania odprawy pieniężnej, o jakiej mowa w art. 8 ustawy o zwolnieniach grupowych (ekonomicznej), w razie rozwiązywania stosunków pracy za wypowiedzeniem lub porozumieniem stron z przyczyn nieleżących po stronie pracownika. Ma jedynie prawo przyznania zwalnianym pracownikom odpraw ekonomicznych na warunkach i w wysokości ustalonych według własnego uznania i możliwości finansowych w aktach prawa wewnętrznego. Jeśli się na to zdecyduje, musi przestrzegać zasady równego traktowania, która obowiązuje nie tylko przy nawiązywaniu i w trakcie trwania stosunku pracy, lecz również przy jego rozwiązywaniu (art. 183a § 1 K.p.). Przewiduje ona zakaz dyskryminowania w jakikolwiek sposób bezpośredni lub pośredni zwłaszcza ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony, zatrudnienie w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy (art. 183a § 2 K.p.).

Ważne: Dyskryminacja jest kwalifikowaną postacią nierównego traktowania i ma miejsce wówczas, gdy pracodawca w sposób niekorzystny dla pracownika w porównaniu z innymi pracownikami różnicuje jego sytuację z przyczyny określonej w art. 183a § 1 K.p. (por. wyrok SA we Wrocławiu z 10 maja 2018 r., sygn. akt III APa 8/18).

Wprowadzenie odpraw ekonomicznych u "małego pracodawcy" nie może również naruszać zakazu dyskryminacji płacowej, o jakim mowa w art. 183c K.p. Przepis ten zobowiązuje do zapewnienia pracownikom jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości, obejmując nakazem całkowite wynagrodzenie pracownika oraz każdy rodzaj innych świadczeń, w tym odprawy z tytułu rozwiązania stosunku pracy z przyczyn nieleżących po stronie pracownika (por. wyroki SN z 6 września 2017 r., sygn. akt I PK 261/16 oraz z 10 maja 2006 r., sygn. akt III PK 18/06, OSNP 2007/9-10/126).

Uwaga! Formułując przyczyny niedotyczące pracowników we własnych przepisach wewnątrzzakładowych, "mały pracodawca" może posłużyć się interpretacjami sądowymi, jakie zostały wydane do ustawy o zwolnieniach grupowych. Wynika z nich, że katalog takich przyczyn jest bardzo szeroki. Znajdują się tu wszystkie okoliczności niezwiązane z cechami psychofizycznymi pracownika i sposobem wywiązywania się przez niego z obowiązków (por. postanowienie SN z 14 marca 2019 r., sygn. akt I PK 45/18). Upraszczając są to przyczyny dotyczące pośrednio bądź bezpośrednio pracodawcy o zróżnicowanym charakterze, tj. od ekonomiczno-finansowych, przez organizacyjno-strukturalne, po technologiczno-ekologiczne (por. wyrok SN z 10 marca 2016 r., sygn. akt III PK 81/15, OSNP 2017/10/124). Spośród nich "mały pracodawca" może wybrać te, które występują lub mogą wystąpić w przyszłości, np. likwidacja stanowisk pracy w wyniku pogorszenia się sytuacji finansowej albo reorganizacji. Z kolei określając wysokość odprawy może zastosować kryterium stażu pracy, gdyż uzasadnia ono różnicowanie warunków zwolnienia pracowników (art. 183b § 2 pkt 4 K.p.). Z uwagi na brak związku tego świadczenia z wykonywaniem pracy, należy uznać dopuszczalność pominięcia dodatkowych kryteriów typu wyższe kwalifikacje, przydatność, sprawność zawodową lub jakość świadczonej pracy, jakie są wymagane obok stażu pracy przy dyferencjacji składników wynagrodzenia innych niż dodatek stażowy (por. wyrok SN z 15 marca 2016 r., sygn. akt II PK 17/15). Co więcej, "mały pracodawca" jest uprawniony do uzależnienia wysokości odprawy od stażu zakładowego lub ogólnego (łączny okres zatrudnienia u różnych pracodawców) bądź też w ogóle nie brać go pod uwagę. Może także skorzystać z różnych przeliczników odprawy, np. jako odpowiednik wynagrodzenia zasadniczego lub wynagrodzenia obliczonego według zasad obowiązujących przy wynagrodzeniu urlopowym.

Dobrowolna odprawa w związku z rozwiązaniem umowy z przyczyn niedotyczących pracownika wypłacona przez pracodawcę nieobjętego ustawą o zwolnieniach grupowych stanowi przychód ze stosunku pracy, jednakże jest wyłączona z oskładkowania. Na mocy § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia składkowego, nie stanowią podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe odprawy, odszkodowania i rekompensaty wypłacane pracownikom z tytułu wygaśnięcia lub rozwiązania stosunku pracy, w tym z tytułu rozwiązania stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę lub rozwiązania jej bez wypowiedzenia, skrócenia okresu jej wypowiedzenia, niewydania w terminie lub wydania niewłaściwego świadectwa pracy.

Powołany przepis został skonstruowany w sposób ogólny, bez odsyłania do konkretnych regulacji dotyczących przyznawania prawa do określonych odpraw, odszkodowań, rekompensat. Decydujący w tym przypadku jest fakt, iż odprawa pozostaje w bezpośrednim i nierozerwalnym związku z ustaniem zatrudnienia. Potwierdził to ZUS w interpretacji indywidualnej z 16 października 2018 r. (znak DI/100000/43/1018/2018), w której czytamy, że: "(...) katalog świadczeń wyłączonych z podstawy wymiaru składek zawartych w komentowanym przepisie ma charakter otwarty, a powyższe wyłączenie nie dotyczy tylko odpraw czy odszkodowań przysługujących na podstawie przepisów powszechnie obowiązujących, ale również wynikających z porozumień negocjowanych ze związkami zawodowymi na poziomie zakładu pracy lub indywidualnych porozumień zawieranych ze zwalnianymi pracownikami w ramach obowiązującej zasady swobody umów, która to zasada w prawie pracy oznacza dopuszczalność regulowania w umowie wszystkich innych spraw, jeśli nie pogarsza to sytuacji pracownika w porównaniu z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. (...)". Analogicznie wyjaśnił ZUS w interpretacjach indywidualnych m.in. z 9 stycznia 2019 r. (znak DI/100000/43/1280/2018) oraz z 31 października 2018 r. (znak DI/100000/43/1019/2018).

W świetle powyższego, odprawa wypłacona np. w drodze porozumienia zawartego ze zwalnianym pracownikiem jest wyłączona z oskładkowania. Nie stanowi też podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne. Do ustalenia podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pracowników stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalno-rentowe tych osób, z zastrzeżeniem niemającym znaczenia dla omawianej kwestii (art. 81 ust. 1 ustawy zdrowotnej).

 Jeśli nie znalazłeś informacji, której szukasz,
wejdź do serwisu
www.UmowyoPrace.pl » 
Więcej w zasobach płatnych

Serwis Głównego Księgowego

Gazeta Podatkowa

Terminarz

wrzesień 2021
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
2
3
4
5
6
7
8
9
11
12
13
14
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
KODEKS PRACY, Prawo Pracy
UMOWA O PRACĘ - druk, przykład. Wypowiedzenie (rozwiązanie) umowy o pracę.
Wszystko o urlopach pracowniczych - wypoczynkowy, bezpłatny, macierzyński, szkoleniowy
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • zapewnienia prawidłowego działania serwisów (utrzymania sesji),

  • analizy statystyk ruchu i reklam w serwisach,

  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc, Gemius S.A.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda

    Aby móc wyświetlać spersonalizowane reklamy dopasowane do Pani/Pana zainteresowań w związku z odwiedzaniem niniejszego serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych. Udzielenie takiej zgody jest całkowicie dobrowolne (nie ma obowiązku jej udzielenia).

Zgoda

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych w związku z możliwością wyświetlenia reklam dopasowanych do Pani/Pana zainteresowań poprzez kliknięcie w przycisk „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody.