vademecum kadrowego, składki ZUS, zasiłki, wynagrodzenia, urlopy, bhp
lupa
A A A

Świadczenia pracownicze o charakterze rocznym - Dodatek nr 4 do Ubezpieczeń i Prawa Pracy nr 4 (574) z dnia 10.02.2023

Kryterium stażowe

Prawo do trzynastki i jej poziom zależy od okresu pracy pracownika w danym roku kalendarzowym (art. 2 ust. 1-2 ustawy o trzynastkach). Jeżeli przepracuje on u danego pracodawcy:

  • cały rok - otrzyma trzynastkę w pełnej wysokości,
  • minimum 6 miesięcy (tzw. minimum stażowe, od którego wyjątki zawarte są w dalszej części dodatku) - uzyska trzynastkę na poziomie proporcjonalnym do przepracowanego okresu (dalej trzynastkę częściową).

Ze względu na brak wskazań w ustawie, jak liczyć staż uprawniający do trzynastki, trzeba postępować według dwóch metod. Zasady potoczne (kalendarzowe) stosuje się do okresu przepracowanego bez żadnych przerw, czyli okres ten upłynie w dniu bezpośrednio poprzedzającym dzień, który nazwą lub datą odpowiada dniowi, w którym liczenie zostało rozpoczęte (por. wyrok SN z 19 grudnia 1996 r., sygn. akt I PKN 47/96, OSNP 1997/17/310). Z kolei przy sumowaniu okresów pracy, oddzielonych przerwami, korzysta się z art. 114 K.c., który nakazuje przyjmować 30 dni za miesiąc, a 365 dni za rok. W takim razie minimum stażowe wynosi 180 dni (6 m-cy x 30 dni).

Przykład

Pracownik został zatrudniony w jednostce samorządowej 1 lipca 2022 r. na czas nieokreślony. W okresie do końca grudnia 2022 r. był przez 2 dni na zwolnieniu lekarskim oraz korzystał z 1 dnia urlopu okolicznościowego (patrz tabela 4). W takim razie przysługuje mu trzynastka częściowa, ponieważ spełnia kryterium minimum stażowego (184 dni w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2022 r. - 3 dni nieobecności = 181 dni).

Pojęcie "danego pracodawcy"

Treść art. 2 ust. 1-2 ustawy o trzynastkach wskazuje, że "dany pracodawca" oznacza jednego, konkretnego pracodawcę ze sfery budżetowej. Trzeba jednak pamiętać, że może nastąpić przejście części lub całości zakładu pracy na innego pracodawcę na podstawie art. 231 K.p. lub innych przepisów szczególnych. W takim przypadku pracodawcę przejętego i przejmującego trzeba traktować jako jednego. Skutkiem transferu jest bowiem zachowanie ciągłości dotychczasowych stosunków pracy. Uprawnienie do dodatkowego wynagrodzenia rocznego - jako elementu treści stosunków pracy pracowników przejętego zakładu pracy - wiąże zatem przejmującego pracodawcę do czasu zmiany treści tego stosunku na podstawie porozumienia stron lub wypowiedzenia zmieniającego (por. postanowienie SN z 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II PK 139/18 i wyrok SN z 23 lutego 2005 r., sygn. akt III PK 65/04, OSNP 2005/20/320).

Przykład

Miasto utworzyło w połowie sierpnia 2022 r. nową poradnię psychologiczno-pedagogiczną (jednostka budżetowa), przenosząc do niej część pracowników istniejącej już poradni w trybie art. 231 K.p. oraz tworząc dodatkowe etaty dla nowych pracowników. Nowo zatrudniane osoby nie nabędą prawa do trzynastki za 2022 r., ponieważ nie spełnią warunku minimalnego sześciomiesięcznego stażu. Natomiast pracownicy przeniesieni uzyskają dodatkowe wynagrodzenie roczne w pełnej lub częściowej wysokości, w zależności od łącznego okresu pracy u obu pracodawców.


Nie ma podstaw do sumowania okresów zatrudnienia u pracodawców ze sfery budżetowej w danym roku kalendarzowym, gdy pracownik przechodzi od jednego do drugiego z własnej inicjatywy. W takiej sytuacji każdy z pracodawców osobno weryfikuje spełnienie kryterium minimum stażowego w celu przyznania trzynastki częściowej.

Pojęcie "okresu przepracowanego"

Interpretacje sądowe i urzędowe "okresów przepracowanych", o których mowa w art. 2 ustawy o trzynastkach, są jednoznaczne i niezmienne od lat. Przesądzają, że są to okresy faktycznie (efektywnie) przepracowane u danego pracodawcy, a nie pozostawania w stosunku pracy. Wynika to m.in. z postanowienia SN z 10 maja 2018 r. (sygn. akt II PK 173/17) i wyroku SN z 18 października 2011 r. (sygn. akt I PK 263/10) oraz stanowiska Departamentu Prawnego Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z 25 stycznia 2015 r. w sprawie ustalania wysokości dodatkowego wynagrodzenia rocznego. Zatem nie uwzględnia się w okresach efektywnie przepracowanych wszystkich nieobecności w pracy pracownika, bez względu na ich przyczyny, odpłatny/nieodpłatny charakter oraz usprawiedliwienie lub jego brak. Z tej kategorii należy jednak wykluczyć okresy nieświadczenia pracy, które przepisy zaliczają do czasu pracy - patrz tabela 4. Są one bowiem okresami pracy (por. stanowisko Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 16 września 2020 r. w sprawie wynagrodzenia za okresy niewykonywania pracy).

Uwaga! Ze stażu uprawniającego do trzynastki należy wyłączyć okresy nieświadczenia pracy z powodu obowiązku poddania się kwarantannie, izolacji i izolacji w warunkach domowych, o jakich mowa w art. 2 pkt 11, 11a i 12 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657 z późn. zm.). Należy je jednak uwzględnić, jeśli w czasie kwarantanny lub izolacji domowej pracownik wykonywał pracę zdalną, do czego uprawnia go w okresie stanu zagrożenia epidemicznego/epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 art. 4h i art. 4ha ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.).

Tabela 4. Okresy niewykonywania pracy włączane i wyłączane ze stażu uprawniającego do trzynastki

Okresy włączane Okresy wyłączane
1 2
Minimum 15 minut przerwy w pracy, zapewnianej pracownikowi, którego dobowy wymiar czasu pracy wynosi co najmniej 6 godzin (art. 134 K.p.). Choroba i okresy pobierania zasiłków chorobowych (por. cyt. wyrok SN z 18 października 2011 r. i uchwała SN z 25 lipca 2003 r., sygn. akt III PZP 7/03, OSNP 2004/2/26).
Przerwy stosowane w skróconym systemie czasu pracy (art. 145 § 1 K.p.). Zwolnienie od pracy w celu sprawowania opieki nad dzieckiem do lat 14 (art. 188 K.p. i art. 67e ust. 1 ustawy KN).
Przerwa na karmienie dziecka piersią (art. 187 K.p.). Urlopy bezpłatne (art. 174, art. 1741 K.p. i przepisy szczególne).
Przerwy wynikające z przepisów szczególnych, np. przerwa na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek dla pracowników niepełnosprawnych (art. 17 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 100). Urlopy związane z rodzicielstwem: macierzyński, na warunkach macierzyńskiego (tzw. adopcyjny), rodzicielski, ojcowski, wychowawczy (art. 180, art. 1821a, art. 1823, art. 183, art. 186 K.p.).
Czas badań lekarskich, jeśli możliwe jest ich wykonanie w godzinach pracy (art. 229 § 3 K.p.). Urlopy szkoleniowe (art. 1031 § 2 pkt 1 i art. 1032 K.p. oraz przepisy szczególne).
Czas szkoleń bhp (art. 2373 § 3 K.p.). Udział w strajku (art. 23 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych, Dz. U. z 2020 r. poz. 123).
Zwolnienie od pracy ciężarnej pracownicy w celu wykonania zaleconych przez lekarza badań lekarskich przeprowadzanych w związku z ciążą, jeżeli nie mogą one być zrealizowane poza godzinami pracy (art. 185 K.p.). Zwolnienia od pracy udzielane na podstawie aktów wykonawczych do Kodeksu pracy oraz przepisów szczególnych, np. art. 311 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r. poz. 2305)
(§ 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy, Dz. U. z 2014 r. poz. 1632, dalej rozporządzenia o nieobecnościach w pracy).
Czas nieprzepracowany w związku ze zmniejszeniem wymiaru czasu pracy do 8 godzin dla pracownic w ciąży czy pracowników opiekujących się dzieckiem do lat czterech (bez ich zgody), zatrudnionych w systemach równoważnego czasu pracy (art. 148 K.p.). Urlopy okolicznościowe, czyli zwolnienia od pracy w razie ślubu pracownika lub urodzenia się jego dziecka albo zgonu i pogrzebu małżonka pracownika lub jego dziecka, ojca, matki, ojczyma lub macochy, ślubu dziecka pracownika albo zgonu i pogrzebu jego siostry, brata, teściowej, teścia, babki, dziadka, a także innej osoby pozostającej na utrzymaniu pracownika lub pod jego bezpośrednią opieką
(§ 15 rozporządzenia o nieobecnościach w pracy).
Czas powstrzymania się pracownika od wykonywania pracy w przypadku, gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom bhp i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika albo gdy wykonywana przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom (art. 210 K.p.). Zwolnienia od pracy w celu:
- osobistego stawienia się pracownika przed organem właściwym w zakresie powszechnego obowiązku obrony,
- stawienia się pracownika na wezwanie organu administracji rządowej lub samorządu terytorialnego, sądu, prokuratury, policji albo organu prowadzącego postępowanie w sprawach o wykroczenia,
- wykonywania czynności biegłego w postępowaniu administracyjnym, karnym przygotowawczym, sądowym lub przed kolegium do spraw wykroczeń,
- wzięcia udziału w posiedzeniu komisji pojednawczej w charakterze członka tej komisji,
- przeprowadzenia obowiązkowych badań lekarskich i szczepień ochronnych przewidzianych przepisami o zwalczaniu chorób zakaźnych, o zwalczaniu gruźlicy oraz o zwalczaniu chorób wenerycznych,
- wystąpienia w charakterze świadka lub specjalisty w postępowaniu kontrolnym prowadzonym przez NIK,
- wykonywania obowiązku świadczeń osobistych,
- przeprowadzenia zajęć dydaktycznych w szkole zawodowej, w szkole wyższej, w placówce naukowej albo w jednostce badawczo-rozwojowej, a także szkolenia na kursie zawodowym
(§ 5-10, § 11 ust. 1 pkt 3, § 13 rozporządzenia o nieobecnościach w pracy).
Zwolnienie od pracy dla pracownika będącego:
- członkiem ochotniczej straży pożarnej, ratownikiem Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, członkiem doraźnym Państwowej Komisji Badania Wypadków Kolejowych oraz członkiem ochotniczej drużyny ratowniczej działającej w brzegowej stacji ratowniczej Morskiej Służby Poszukiwania i Ratownictwa "Służba SAR" - odpowiednio w celu uczestniczenia akcji ratowniczej i wypoczynku po jej zakończeniu, udziału w postępowaniu po wypadku kolejowym oraz szkoleniach,
- krwiodawcą w celu oddania krwi i poddania się badaniom lekarskim, jeśli nie mogą one być wykonane w czasie wolnym od pracy,
- członkiem rady nadzorczej, działającej u zatrudniającego go pracodawcy, na czas niezbędny do uczestniczenia w posiedzeniach tej rady
(§ 11 ust. 1 pkt 1-2b, § 12, § 14 rozporządzenia o nieobecnościach w pracy).

Wyjątki od minimum stażowego

Pracownikowi przysługuje prawo do trzynastki, mimo nieprzepracowania 6 miesięcy u danego pracodawcy, jeśli znajduje się w jednej z sytuacji zamieszczonych na liście wyjątków (art. 2 ust. 3 ustawy o trzynastkach). Lista ta ma charakter wyczerpujący (m.in. uzasadnienie uchwały SN z 7 lipca 2011 r., sygn. akt III PZP 3/11, OSNP 2012/1-2/3). Jej pierwszą pozycję zajmuje nawiązanie stosunku pracy w trakcie roku z nauczycielem i nauczycielem akademickim, zgodnie z organizacją pracy szkoły (szkoły wyższej). W stanowisku z 4 grudnia 2009 r. (DS-WPZN-AB-401-02/09) Ministerstwo Edukacji Narodowej uznało, że trzynastka nie należy się nauczycielowi zatrudnionemu później niż 1 września danego roku szkolnego, ale naszym zdaniem ta interpretacja jest zbyt rygorystyczna. Rok szkolny jest bowiem pojęciem węższym niż organizacja pracy szkoły. Ponadto ustawa KN dopuszcza zatrudnienie nauczycieli w trakcie roku szkolnego.

Przykład

Nauczyciel języka polskiego został zatrudniony 17 października 2022 r. w pełnym wymiarze, w samorządowej szkole podstawowej. Umowa została zawarta na czas określony do 30 czerwca 2023 r. w trybie art. 10 ust. 7 ustawy KN, tj. w celu zastępstwa nieobecnego nauczyciela. W takim razie nauczyciel uzyska prawo do trzynastki częściowej za 2022 r.


Na liście wyjątków od minimum stażowego znajduje się także:

  • zatrudnienie pracownika do pracy sezonowej, jeżeli umowa o pracę została zawarta na sezon trwający nie krócej niż trzy miesiące,
  • powołanie pracownika do czynnej służby wojskowej albo skierowania go do odbycia służby zastępczej,
  • rozwiązanie stosunku pracy w związku z:
    • przejściem na emeryturę, rentę szkoleniową albo rentę z tytułu niezdolności do pracy lub świadczenie rehabilitacyjne, 
    • przeniesieniem służbowym, powołaniem lub wyborem,
    • likwidacją pracodawcy albo zmniejszeniem zatrudnienia z przyczyn dotyczących pracodawcy,
    • likwidacją jednostki organizacyjnej pracodawcy lub jej reorganizacją.
Przykład

Pracownik jednostki budżetowej miał 13 marca 2022 r. wypadek, wskutek którego 16 września 2022 r. przeszedł na rentę z tytułu niezdolności do pracy. Od dnia wypadku do dnia zakończenia stosunku pracy przebywał na zwolnieniach lekarskim. Mimo to należy mu się trzynastka za 2022 r. w wysokości proporcjonalnej do okresu przepracowanego w tej jednostce, czyli za czas od 1 stycznia do 12 marca 2022 r. włącznie (por. uzasadnienie wyroku SO w Olsztynie z 23 marca 2015 r., sygn. akt I C 563/13).


Kolejne okoliczności wpisane na listę wyjątków od minimum stażowego to:

  • zatrudnienie w wyniku: przeniesienia służbowego na podstawie powołania lub wyboru w związku z likwidacją poprzedniego pracodawcy albo ze zmniejszeniem zatrudnienia z przyczyn dotyczących tego pracodawcy w związku z likwidacją jednostki organizacyjnej poprzedniego pracodawcy lub jej reorganizacją po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej albo po odbyciu służby zastępczej,
  • korzystanie z urlopu: wychowawczego, macierzyńskiego i na warunkach macierzyńskiego, ojcowskiego, rodzicielskiego oraz dla poratowania zdrowia, a także urlopu do celów naukowych, artystycznych lub kształcenia zawodowego przez nauczyciela lub nauczyciela akademickiego - przyjmuje się, że nawet 1 dzień każdego z tych urlopów jest równoznaczny ze spełnieniem warunku do nabycia prawa do trzynastki,
  • wygaśnięcie stosunku pracy w związku ze śmiercią pracownika.
Ważne: Brak obowiązku spełnienia minimum stażowego dotyczy tylko roku, w którym ustawowo określona okoliczność wystąpiła (por. wyrok SR w Gdańsku z 28 czerwca 2019 r., sygn. akt VI P 46/18).
 Jeśli nie znalazłeś informacji, której szukasz,
wejdź do serwisu
www.RozliczenieWynagrodzenia.pl » 
Więcej w zasobach płatnych

Serwis Głównego Księgowego

Gazeta Podatkowa

Terminarz

czerwiec 2024
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
2
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
18
19
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXII
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
KODEKS PRACY, Prawo Pracy
UMOWA O PRACĘ - druk, przykład. Wypowiedzenie (rozwiązanie) umowy o pracę.
Wszystko o urlopach pracowniczych - wypoczynkowy, bezpłatny, macierzyński, szkoleniowy
Przydatne linki
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • niezbędnego zapewnienia prawidłowego działania Serwisów (utrzymania sesji),
  • realizacji funkcjonalności ułatwiających obsługę Serwisu,
  • dopasowania reklam w serwisach społecznościowych,
  • analizy statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
  • zbierania i przetwarzania danych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych i klientów reklamowych oraz do śledzenia użytkowników, kliknięć i konwersji wyświetlanych reklam.
Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z Serwisu, w celu administrowania Serwisem, dostosowania treści Serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika Serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z Serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych
  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy.

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora.

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda.

    Aby móc realizować cele:
    - zapamiętania Pani/Pana decyzji w Serwisach w zakresie korzystania z dostępnych opcjonalnie funkcjonalności,
    - analiz statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
    - dopasowania reklam w serwisach społecznościowych,
    - wyświetlania spersonalizowanych reklam produktów własnych i klientów reklamowych oraz do śledzenia użytkowników, kliknięć i konwersji wyświetlanych reklam w związku z odwiedzaniem niniejszego Serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych.

Potrzebna jest Nam Pani/Pana dobrowolna zgoda na zapisy w plikach cookies w celach realizacji powyższych celów.
W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na zapisywanie informacji w plikach cookies przez kliknięcie przycisku „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody. Istnieje możliwość skorzystania z „ustawień zaawansowanych” plików cookies w celu określenia indywidualnych zgód na zapis wybranych plików cookies realizujących wybrane cele.